Πέμπτη, 19 Νοέμβριος 2026
|
22:51 (EET)

Από την κοινή εκδήλωση του Συνδέσμου μας με τον ΕΣΔΕΠ-ΑΠΘ, 15/11, με τα 'Τραγούδια των εξορίστων της Λέρου 1967-1971'

"Πώς η ανάγκη έγινε ιστορία', πώς δεν αφήσαμε να γίνει η ιστορία σιωπή:
'Πολεμώντας τον ακίνητο χρόνο'.

Αδιαχώρητο χτες και πολλή συγκίνηση στην αίθουσα Μ. Αναγνωστάκης του Δημαρχείου Θεσσαλονίκης, στην κοινή εκδήλωση των ΣΦΕΑ 1967-1974 και  ΕΣΔΕΠ ΑΠΘ με το ξαναζωντάνεμα των "Τραγουδιών των εξορίστων της Λέρου 1967-1971¨, ένα κειμήλιο αντίστασης και πολιτιστικής δημιουργίας των δεσμωτών της χούντας. Ένα αφιέρωμα της "πρώτης βάρδιας" της αντιδικτατορικής αντίστασης - των εξόριστων- στη 'γενιά του Πολυτεχνείου', 53 χρόνια μετά την αιματοβαμμένη εξέγερση.

2887c295 802d 405b 8da6 4e8c9d3bcf66 a4cb7c5b 4289 43f7 868d 0ee5ba4401c4 b4d6a112 62c2 4dac 940e e1de1ac328ea 

a4cb7c5b 4289 43f7 868d 0ee5ba4401c4 c97d53d3 5ee9 4718 bce2 7b27cc9a5848 c5517f67 769a 4db4 85d7 2d753f9ad3d3

e15b09eb c9b8 4596 908e 7b514454af05

ΟΜΙΛΙΑ 15-11-2026

53 χρόνια από την αιματοβαμμένη λαϊκή εξέγερση στο ΕΜΠ και τις παράλληλες καταλήψεις στην Πολυτεχνική Θεσσαλονίκης και στα Πανεπιστήμια Ιωαννίνων και Πάτρας, τιμάμε την ιερή μνήμη των αγωνιστών και αγωνιστριών της αντιδικτατορικής αντίστασης που έπεσαν στο δίκαιο αγώνα, όσους και όσες χάσαμε πρόωρα από τα ανεπούλωτα τραύματα και τις κακουχίες της φυλακής και της εξορίας, αλλά και πρόσφατα, σε άνιση μάχη κι αγώνα, με ανήκεστα νοσήματα.

Ήδη από τις πρώτες ώρες του πραξικοπήματος στις 21-4-1967, Αστυνομία και Χωροφυλακή επιδόθηκαν σε ένα ανηλεές ανθρωποκυνηγητό και σε πογκρόμ συλλήψεων. Συνέλαβαν 8.270 πολίτες, ανάμεσά τους 300 γυναίκες. Από αυτούς τους 6.118 εκτόπισαν 'προληπτικώς' στη Γυάρο ως 'επικίνδυνους κομμουνιστές'. Πολλοί από τους συλληφθέντες ήταν άρρωστοι και υπερήλικες, ενώ αρκετοί που κρατήθηκαν σε αστυνομικά τμήματα κακοποιήθηκαν άγρια. Παραμένουν επίσης, 53 χρόνια μετά, ‘αταυτοποίητοι’ 16 νεκροί της εξέγερσης του Πολυτεχνείου και στην αφάνεια, παρά τα επανειλημμένα αιτήματα του Συνδέσμου μας να δοθούν τα ονόματά τους στη δημοσιότητα, οι στρατιωτικοί και οι στρατιώτες που δολοφονήθηκαν ή τραυματίστηκαν, επειδή αντέδρασαν στο πραξικόπημα αλλά και κατά το ‘βασιλικό αντιπραξικόπημα-οπερέτα’, στις 13/12/ 1967.

Το χουντικό καθεστώς, μπροστά στη διεθνή κατακραυγή άρχισε σταδιακά την απόλυση εξορίστων  από τη Γυάρο, χωρίς, βέβαια, να σταματήσει τις διώξεις. Το 1969 υπήρχαν 1.874 εξόριστοι στο Λακκί και το Παρθένι, τον Ωρωπό και αλλού. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ελληνικής πρεσβείας στις ΗΠΑ, μόνο στο διάστημα μεταξύ 1967-1971 τα Έκτακτα Στρατοδικεία δίκασαν 3.363 άτομα και καταδίκασαν 2.045 σε βαριές ποινές, το λιγότερο σε φυλάκιση ή διοικητική εκτόπιση.  Ταυτόχρονα στους κατάδικους και εξόριστους φοιτητές/τριες επιβλήθηκε η ποινή της 'διαρκούς αποβολής' από τα ΑΕΙ, που άρθηκε ένα μήνα πριν το Πολυτεχνείο αλλά και με την ταυτόχρονη στράτευσή τους.

Παρά τους κομπασμούς των δικτατόρων ότι 'η επανάστασις υπήρξεν  αναίμακτος’,   ευθύνονται, άμεσα ή έμμεσα, για 247 κατονομασμένες περιπτώσεις θανάτων.

Η Θεσσαλονίκη συνέβαλε σημαντικά στον αγώνα κατά της Χούντας. Με την επικράτηση του πραξικοπήματος άρχισαν να συγκροτούνται και να δρουν οι αντιστασιακές οργανώσεις ΠΑΜ, Ρήγας Φερραίος, Δημοκρατική Άμυνα, Σπουδαστική - Λαϊκή Πάλη, Κίνημα 29ης Μαΐου, Αντι-ΕΦΕΕ, ΚΚΕ-ΚΝΕ, ΟΚΝΕΘ, OMΛΕ, ΕΚΚΕ-ΑΑΣΠΕ, ΠΑΚ αλλά και ανένταχτοι αγωνιστές.

Βαρύ το τίμημα: τρεις δολοφονημένοι: ο ΕΔΑίτης αγωνιστής Βασίλης

Μπεκροδημήτρης (24-4-1967, στο Αστυνομικό Τμήμα Χαριλάου), το στέλεχος των Λαμπράκηδων Γιάννης Χαλκίδης (5-9-1967, γωνία Φιλελλήνων-Κωνσταντινουπόλεως) ο βουλευτής της ΕΔΑ Γιώργης Τσαρουχάς (9-5-1968, στην ΚΥΠ του Γ΄Σ.Σ., σήμερα Πολεμικό Μουσείο). Εκατοντάδες οι «προληπτικώς εκτοπισμένοι» στα ξερονήσια, πάνω από 100 οι καταδικασμένοι σε βαριές ποινές, 12 σε ισόβια κάθειρξη.

Ας μην ξεχνάμε ότι η δολοφονία του Γρ. Λαμπράκη στις 22 Μαΐου 1963 ήταν βασικός κρίκος μιας μακριάς αλυσίδας συνωμοσιών και εγκλημάτων με στρατηγικό στόχο την επιβολή δικτατορίας.

Η χούντα δεν χρειάστηκε να θεσπίσει κάποια ιδιαίτερη νομοθεσία, αξιοποίησε το νομικό καθεστώς του Εμφυλίου και του μετεμφυλιακού 'κράτους των εθνικοφρόνων'. Γι’ αυτό και η πλειονότητα των κρατουμένων καταδικάστηκε με τον ΑΝ 509/1947, αλλά και τον 'περί κατασκοπίας' ΑΝ 375/1938 της δικτατορίας Μεταξά, ακόμα και σε περιπτώσεις που οι κατηγορούμενοι δεν ανήκαν στην Αριστερά, αλλά στους, κατά τη χούντα, 'συνοδοιπόρους του κομμουνισμού΄. Έτσι, οι φυλακές Αβέρωφ, Κορυδαλλού, Αίγινας, Επταπυργίου, Καλαμίου, Αλικαρνασσού, Τρικάλων, Κέρκυρας γέμισαν με πολιτικούς κρατούμενους.

Για να αποτρέψουν αντιχουντικές αντιδράσεις στο στράτευμα, οι πραξικοπηματίες προχώρησαν σε πογκρόμ διώξεων, καθώς αρκετά στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων αλλά και απλοί στρατιώτες  συμμετείχαν σε αντιδικτατορικές οργανώσεις, με αποκορύφωμα το Κίνημα του Ναυτικού, και την ανταρσία του αντιτορπιλικού 'Βέλος' τον Μάιο του 1973, που αποτέλεσε σημαντικό πλήγμα για το δικτατορικό καθεστώς. Συνολικά 548 αξιωματικοί αποτάχτηκαν ή αποστρατεύτηκαν, από τους οποίους φυλακίστηκαν ή εξορίστηκαν 90 αξιωματικοί του Στρατού, 89 του Ναυτικού και 13 της Αεροπορίας. Άγνωστος παραμένει ο αριθμός των διωχθέντων στρατιωτών.

Η δικτατορία δεν ήταν ‘κεραυνός εν αιθρία’ ή απλώς ‘η ανταρσία μιας ομάδας επίορκων αξιωματικών’. Αντίθετα, το μετεμφυλιακό καθεστώς και το ‘βαθύ κράτος’ (Παλάτι - Στρατός - Σώματα Ασφαλείας) ζέσταιναν στον κόρφο τους το ‘αυγό του φιδιού’ και λειτούργησαν, τελικά, ως εκκολαπτική μηχανή της Χούντας.

Το ‘πράσινο φως’ για το πραξικόπημα άναψε στην Ουάσιγκτον το Φλεβάρη του 1967. ΄Θυσιάσαμε την ελληνική δημοκρατία στον ‘Ψυχρό Πόλεμο’, είχε ομολογήσει κυνικά ο τέως πρόεδρος Μπιλ Κλίντον κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα, τον Νοέμβριο του 1999. Οι τότε κυβερνήσεις των ΗΠΑ δεν τηρούσαν απλώς ‘μια στάση ανοχής προς τους δικτάτορες’ ούτε ‘αιφνιδιάστηκαν’ τάχα από το πραξικόπημα, όπως εξακολουθούν να γράφουν τα σχολικά βιβλία. Αντίθετα, συνέβαλαν με κάθε τρόπο στην επιβίωση του τυραννικού καθεστώτος.

Η δικτατορία όμως ποτέ δεν κατάφερε να αποκτήσει λαϊκή βάση, γιατί ήταν ένα βάρβαρο, καταπιεστικό καθεστώς

    Η εξέγερση των φοιτητών στα τέσσερα ΑΕΙ δεν ήταν ‘κεραυνός εν αιθρία’. Ήταν ένα άλμα στην εξέλιξη της αντιδικτατορικής πάλης, που ξεκίνησε από την πρώτη μέρα του πραξικοπήματος,

   Εμπνεόταν από το διεθνές κίνημα της νεανικής αμφισβήτησης, που εκδηλώθηκε πολιτικά και πολιτιστικά - για 'Παρισινό Μάη του 1968' ωρυόταν ο χουντικός τύπος - και ενσωμάτωνε τις καλύτερες αγωνιστικές παραδόσεις του λαού μας, όπως της Αντιφασιστικής Αντίστασης: Το σύνθημα ΕΑΜ-ΕΛΑΣ-ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ! απηχούσε και συνέδεε ολόκληρες γενιές αγώνων για την κοινωνική αλλαγή. Η εξέγερση  ‘ Δεν ήταν σπορά της τύχης. Ήταν τέκνο της Ανάγκης κι ώριμο τέκνο της Οργής’.

    Η Χούντα μπροστά στην αφύπνιση του φοιτητικού κινήματος, τον Μάιο του 1972, με Βασιλικό Διάταγμα διέταξε την ένοπλη καταστολή των διαδηλώσεων, εφόσον αυτές δεν μπορούσαν να αντιμετωπιστούν με τα ‘κλασικά’ αστυνομικά μέσα. Oι φοιτητές όμως ‘δεν συνεμορφώθησαν προς τας υποδείξεις’, με αποκορύφωμα την κατάληψη της Νομικής στο ΕΚΠΑ τον Φεβρουάριο του 1973, που βρήκε τη λαϊκή συμπαράσταση, και χτυπήθηκαν με πογκρόμ συλλήψεων – βασανιστηρίων στην ΕΣΑ.

    Το αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα, καθώς διεκδικούσε ακαδημαϊκές ελευθερίες και βελτίωση των συνθηκών εκπαίδευσης, συνειδητοποιούσε τις κοινωνικοπολιτικές αιτίες που οδήγησαν στη δικτατορία και ωρίμαζε πολιτικά–ιδεολογικά.  Συνειδητοποίησε ότι το χουντικό πραξικόπημα το είχαν σχεδιάσει οι μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ για την ανάσχεση του λαϊκού κινήματος στην Ελλάδα, για την διχοτόμηση της Κύπρου, εν όψει της επίθεσης του Ισραήλ κατά των Αράβων γειτόνων του τον Μάιο του 1967 και ότι είχε τη στήριξη από εγχώρια και ξένα επιχειρηματικά συμφέροντα. Προπαντός ότι ο αγώνας για την ανατροπή της δικτατορίας  έπρεπε να γίνει υπόθεση όλου του λαού.

    Η εξέγερση του Πολυτεχνείου έσπασε τον φόβο. Η αντίσταση βγήκε από την παρανομία στον ανοιχτό αέρα και απέκτησε τα χαρακτηριστικά ενός ιστορικού υποκειμένου, που δεν διεκδικούσε βέβαια την ‘αποκατάσταση’ της μετεμφυλιακής 'καχεκτικής δημοκρατίας’, την ποτισμένη από την διχαστική ιδεολογία της 'εθνικοφροσύνης', αλλά απαιτούσε τον ριζικό εκδημοκρατισμό της κοινωνίας και ριζοσπαστικές αλλαγές σε κάθε επίπεδο της ζωής.

Η εξέγερση του Πολυτεχνείου είναι καταγραμμένη στη συνείδηση του λαού μας ταυτόχρονα ως σύμβολο αγώνα και ως κίνημα αμφισβήτησης και απελευθέρωσης της χώρας από ξένα συμφέροντα, υπεράσπισης της λαϊκής κυριαρχίας και κατάργησης της κοινωνικής εκμετάλλευσης. Αυτή τη ριζοσπαστική ιδεολογική και πολιτική παρακαταθήκη κληρονόμησε η γενιά που πρωταγωνίστησε το 1973, συνεχίζοντας τον αγώνα με συνέπεια και θυσίες έως την τελευταία μέρα της Δικτατορίας.

    53 χρόνια μετά ο πόλεμος, η γεωπολιτική αστάθεια, η κλιματική και ενεργειακή κρίση, οι κοινωνικές ανισότητες, οι ανταγωνισμοί για τον έλεγχο της τεχνητής νοημοσύνης και η κρίση της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας αλληλοτροφοδοτούνται.

    Οι μαζικές κινητοποιήσεις όπως στην Αλβανία, τη Γαλλία, τη Σερβία, την Ισπανία και Πορτογαλία, αλλά και η εκλογική καταδίκη της κυβέρνησης Τραμπ, εκφράζουν ένα ελπιδοφόρο ριζοσπαστικό ρεύμα που διαπερνά τις κοινωνικές διεκδικήσεις, πέρα από την έκρηξη της λαϊκής οργής στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, απέναντι στην καπιταλιστική απληστία και πολεμοκαπηλία.  

    53 χρόνια μετά, η κυβέρνηση της ΝΔ, ‘φυτώριο’ διαφθοράς, με τη σκληρή ταξική πολιτική της, συρρικνώνει τον δημόσιο χαρακτήρα βασικών κοινωνικών αγαθών και θεσμών, όπως η Υγεία, η Παιδεία, η Κοινωνική Ασφάλιση, η Τοπική Αυτοδιοίκηση. Καταργεί ιστορικά δικαιώματα των εργαζομένων, πετάει στο δρόμο υπερήλικες και παραδίδει στα funds τα λαϊκά σπίτια. Συνεχίζει τη συγκάλυψη του εγκλήματος των Τεμπών και τις πειθαρχικές διώξεις εκπαιδευτικών της σχολικής τάξης, ενώ τα ΑΕΙ έγιναν πεδία επιβολής του 'νόμου και της τάξης', με τα ιδιωτικά κολέγια να βαφτίζονται 'πανεπιστήμια', καταστρατηγώντας το Σύνταγμα.

    Το χειρότερο, η κυβέρνηση, ως ‘πρόθυμος και δεδομένος σύμμαχος των ΗΠΑ’, καμαρώνει πως πρωτοστάτησε στο χορό των εξοπλισμών-μαμούθ REARMEUROPE της ψυχροπολεμικής συμμαχίας του ΝΑΤΟ και στην στροφή της Ε.Ε. στην πολεμική οικονομία, με θύμα τις κοινωνικές δαπάνες. Αυτούς τους σκοπούς υπηρετεί και το εγχειρίδιο ‘πολεμικής ετοιμότητας’ της ΕΕ, που ξεκινάει από το νηπιαγωγείο την καλλιέργεια ‘κουλτούρας φερέτρων με ευρωπαϊκές σημαίες’! Αυτή είναι η εκκολαπτική μηχανή για ΄το αυγό του φιδιού’, για τη ‘σπορά των ηττημένων του ‘45’, όπως καμαρώνει η συμμορία του εγκληματία Κασιδιάρη, που απαιτούμε να κηρυχτεί ανεπιθύμητη στην πόλη μας.

    Παράλληλα δεν παύουν να στηρίζουν την πολεμική μηχανή του κράτους του Ισραήλ, που δολοφονεί και ξεριζώνει καθημερινά τον Παλαιστινιακό λαό από τις εστίες του. Ένα κράτος που προμήθευε τη χούντα με υποπολυβόλα ΟΥΖΙ για οδομαχίες, με εμπρηστικές βόμβες, καπνογόνα και σφαίρες - σύμφωνα με τις αποκαλύψεις του ισραηλινού τύπου (ΗΑΑRΕΤΖ).

    Αγωνιζόμαστε ώστε να μην υπάρξει καμία διευκόλυνση στη χρήση των αμερικανικών βάσεων- ορμητήριο για τις ιμπεριαλιστικές πολεμικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ και μαγνήτη αντιποίνων για τη χώρα μας. Καμιά εμπλοκή των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων στους πολεμικούς τυχοδιωκτισμούς του Τραμπ και του εγκληματία πολέμου Νετανιάχου. Καλούμε την κυβέρνηση να  αναγνωρίσει το αναφαίρετο δικαίωμα των Παλαιστινίων να έχουν το δικό του κράτος, όπως αποφάσισε ομόφωνα η Ολομέλεια της Βουλής στις 22/12/2015.

    Aγωνιζόμαστε για μια Κύπρο ενιαία, με τη μορφή της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας, με πολιτική ισότητα στη βάση των ψηφισμάτων του ΟΗΕ.

    Απέναντι στην υπερπατριωτική ρητορική και τους υπέρογκους εξοπλισμούς, για τους οποίους η χώρα μας, με το δυσθεώρητο δημόσιο και ιδιωτικό χρέος, ξοδεύει το 3,65% του ΑΕΠ το χρόνο, ο Σύνδεσμός μας τάσσεται σταθερά υπέρ του διαλόγου και της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών με την Τουρκία, απορρίπτοντας τους επεκτατικούς μεγαλοϊδεατισμούς του Ερντογάν.

    Ο Αντιδικτατορικός Αγώνας ανέδειξε σε κινητήρια δύναμη της Ιστορίας την αντίσταση στην καταπίεση και την αγωνιστική στάση ζωής, αξίες που υπηρετεί με συνέπεια ο Σύνδεσμός μας 50 χρόνια μετά την ίδρυσή του, τον Γενάρη του 1975. Τιμώντας την αγωνιστική παρακαταθήκη του Νοέμβρη 1973, συνεχίζουμε τον αγώνα για τα ίδια ιδανικά και αιτήματα, με γνώμονα τις ανάγκες των πολλών.

eec16c6a e502 4a51 9f9b 194a62101af8 IMG 2322 IMG 2324

Η μνήμη της εξέγερσης να φέρει

την εξέγερση των συνειδήσεων!